Gabrielle Bonheur Chanel urodziła się 19 sierpnia 1883 roku w Saumur, w regionie Maine-et-Loire w zachodniej Francji. Była córką komiwojażera Alberta Chanela i Jeanne Devolli, najstarszą z sześciorga rodzeństwa. Matka zmarła, gdy Gabrielle miała 14 lat, wkrótce potem ojciec porzucił dzieci: synów oddał do pracy na farmę, a córki do katolickiego, przyklasztornego sierocińca w Aunazine. Gabrielle Chanel przebywała tam do ukończenia osiemnastego roku życia, to w sierocińcu zaczęła uczyć się zawodu szwaczki. Po opuszczeniu domu dziecka próbuje znaleźć pracę jako krawcowa, śpiewa też chętnie w kawiarniach. Wkrótce dostaje przydomek "Coco", pochodzący z jednej z jej ulubionych piosenek ”Qui qu'a vu Coco?” (Kto widział Coco?).

W jej życiu pojawia się Etienne Balsan, oficer kawalerii, dżentelmen i milioner, który zajmuje się hodowlą koni. Zostają kochankami. Ta znajomość otwiera Coco wiele drzwi, pozwala nawiązać kontakty z towarzyską śmietanką Paryża. Jej prosty styl podoba się, pozyskuje pierwsze zamówienia na stroje. Później powie, że w tych czasach nauczyła się, iż „luksus to nie przeciwieństwo biedy, ale wulgarności”.

W 1909 roku Gabrielle Chanel otwiera sklep z kapeluszami na Boulevard Malesherbes. Jej wspólniczką zostaje ciotka Adrienne, która przygarnęła ją do siebie po opuszczeniu przez Coco sierocińca. Wkrótce eleganckie projekty młodej Chanel kopiuje cały Paryż. Interesy idą na tyle dobrze, że już po roku Chanel otwiera butik na Rue Cambon 21 w pierwszej dzielnicy. Sklep nazywa się "Chanel Modes". Kolejny butik zostaje otwarty w 1913 roku w Deauville, następny w 1916 w Biarritz.

Na przekór wiodącym trendom i konwenansom, Chanel stopniowo odsłania coraz więcej kobiecego ciała: spódnice stają się coraz krótsze (jednak nigdy ponad kolano, uważa, że mini jest brzydkie), wprowadza spodnie jako codzienny strój dla kobiety. Sylwetka jest nowoczesna, fryzura krótka – oto kobieta na miarę nowych czasów!

5: Gabrielle stawia na właściwą liczbę

"Kobieta bez zapachu to kobieta bez przyszłości." W 1921 roku Coco, aktualnie urzędująca przy Rue Cambon 31, decyduje się na wprowadzenie na rynek własnego zapachu. Jego stworzenie zleca perfumiarzowi Ernestowi Beaux. Z pięciu próbek, jakie przedstawia jej Beaux, wybiera tą oznaczoną numerem 5. Nie wie jeszcze, że właśnie narodziły się najsłynniejsze perfumy XX wieku, które po ponad stu latach nadal będą bestsellerem. Zapach pojawił się na rynku 5 maja i został nazwany szczęśliwą dla Chanel liczbą 5.

Trzy lata później Mademoiselle Chanel zawarła porozumienie z Pierrem Wertheimerem, na mocy którego powstało Société des Parfums Chanel, sprzedające perfumy i kosmetyki. Jej drugi zapach wchodzi na rynek po II wojnie światowej. Nazywa się numer 19, co nawiązuje do daty urodzin projektantki.

Mała czarna

W 1926 roku Coco przedstawia światu słynną małą czarną, nazwaną przez wyrocznię mody Vogue „mundurem nowoczesnej kobiety”. „Jeśli na przyjęciu kobieta usłyszy: jaka piękna sukienka! Oznacza to, że sukienka wcale nie jest taka wspaniała,” mówiła Gabrielle Chanel. „Jeśli jednak usłyszy: jaka piękna kobieta! Znaczy to, że sukienka była idealna.” Inne „wynalazki” Coco to m.in. tweed w modzie damskiej, sztuczna biżuteria, którą sama z upodobaniem nosi i guziki, najchętniej w stylu militarnym.

W 1957 Chanel zostaje doceniona za oceanem: jej wiosenna kolekcja zdobywa modowego Oscara podczas rozdania Fashion Awards w Dallas. Środowisko przyznaje jej tytuł „najbardziej wpływowego projektanta mody w XX wieku”. W tym samym roku Coco wprowadza kultowe, beżowo-czarne pantofelki.

Miłosne wzloty i upadki

Coco Chanel nie miała szczęścia w miłości. Z Etienne Balsanem zaszła w ciążę, którą usunęła i w rezultacie stała się bezpłodna, co było największym dramatem jej życia. Kolejny związek z przyjacielem Balsana, Arthurem Capelem zakończył się, gdy ten zdecydował się poślubić inną kobietę. Po jego tragicznej śmierci w 1919 roku Coco wdała się w romans z rosyjskim księciem Dymitrem Pawłowiczem. Związek przetrwał dwa lata.

W tym czasie Coco mieszkała w "Bel Respiro", willi w Garches, gdzie gościła Dymitra, swoich krewnych, a także kompozytora Igora Strawińskiego, który zakochał się w Mademoiselle. Związek z Pawłowiczem i znajomość ze Strawińskim zaowocowały rosyjskimi wpływami w projektach Chanel. Kilka lat później analogiczne piętno na jej stylu odcisnęła bliska relacja z księciem Westminsteru i regularne wizyty w Szkocji.

Z powodu wybuchu wojny w 1939 roku Coco Chanel zdecydowała się zamknąć dom mody i skupić wyłącznie na tworzeniu zapachów. Podczas okupacji Paryża romansowała z nazistowskim oficerem Hansem Guntherem von Dincklage, choć niektóre źródła historyczne twierdzą, że była swego rodzaju ambasadorem pokoju między Brytyjczykami a Niemcami. Misja nie powiodła się, Coco została aresztowana natychmiast po wyzwoleniu Francji i oskarżona o kolaborację z Niemcami. W jej sprawie interweniował jednak Churchill i oczyszczono ją z zarzutów. Po wojnie Coco przeprowadziła się do Szwajcarii, gdzie żyła przez kolejne 10 lat.

 

Duch kreatorki mody budzi się w niej na nowo w 1954 roku. Rosnąca konkurencja w postaci Christiana Diora sprawia, że Coco postanawia wrócić do gry. W wieku 71 lat na nowo otwiera swój dom mody, zatrudniając do jego prowadzenia braci Wertheimer. Pierwsza kolekcja zostaje przyjęta zimno, jednak Chanel nie przejmuje się krytyką. „Moda wychodzi z mody, styl – nigdy”, mówi projektantka. Tworzy tweedowy kostium i znów staje się najważniejszą kobietą w powojennej historii mody. Jej stroje noszą Romy Schneider, Jackie Kennedy, Jeanne Moreau.

Garbielle Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu. Marka Chanel pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Domem mody Chanel od 1983 roku kieruje Karl Lagerfeld, który godnie kontynuuje dzieło Mademoiselle. W tym roku na ekrany kin wejdą dwa filmy o genialnej kreatorce. Najbardziej oczekiwany to „Coco avant Chanel” (Coco przed Chanel) z Audrey Tautou w roli głównej (polska premiera 22 czerwca). Drugi film „Coco Chanel & Igor Stravinsky” zostanie zaprezentowany na pokazie specjalnym podczas tegorocznego Festiwalu Filmowego w Cannes.